Het Oude Kerkje: Een monument op de heuvel

Op de kruising van de wegen Brunssum-Herzogenrath en Eygelshoven-Schaesberg-Heerlen, markant gelegen op een kerkheuvel, staat het laatgotische hallenkerkje van Eygelshoven. Omgeven door een rustiek grasveld en eeuwenoude kerkhofkruisen, herbergt dit gebouw de vroegste geschiedenis van ons dorp.

Een weerbare toren uit de middeleeuwen

De oorsprong van het gebouw is van zeer hoge ouderdom. De noordelijke muur en de voet van de toren bevatten nog resten van het oudste bouwwerk, waaronder mogelijk zelfs Romeinse bouwfragmenten.

Bijzonder is de weerbare toren uit de 11e of 12e eeuw, een van de oudste voorbeelden uit de Romaanse bouwperiode in Nederland. Kenmerkend voor dit type toren is:

• Veiligheid: Oorspronkelijk had de toren geen ingang van buitenaf en slechts zeer kleine lichtopeningen.

• Toegang: Men kon alleen via een losse ladder vanuit de kerk de verdiepingen bereiken.

• Schuilplaats: In tijden van nood vluchtte de bevolking naar de bovenverdieping en trok de ladder op. Ook diende de toren als veilige opslag voor bezittingen. Dit nam in 1614 zulke vormen aan dat men in de kerk nauwelijks nog kon staan!

De Gotische transformatie

In 1507 begon de bouw van het gotische koor onder pastoor Gerard Vas. Een inscriptie boven de dichtgemetselde zuidtoegang herinnert hier nog aan:

In altera nativitatis Johan(nis) anno 1507, Gerad Vas (Daags na de geboorte van Johannes, in het jaar 1507, Gerard Vas)

In de jaren daarna werd het middenschip vervangen door de huidige gotische bouw. Hoewel de gewelven in 1746 werden vernieuwd, zijn de oude kraagstenen met de karakteristieke koppen nog altijd bewaard gebleven.

Restauratie en behoud

De tand des tijds en de oorlog lieten hun sporen na. In 1807 dreigde de toren om te vallen en tijdens de Tweede Wereldoorlog raakte het kerkje zwaar beschadigd door granaatvuur, waarbij de oorspronkelijke ramen verloren gingen.

Gelukkig is het gebouw met veel liefde hersteld:

• 1939: Grondige restauratie onder Monumentenzorg.

• 1989: Na veel vrijwilligerswerk weer in gebruik genomen voor de wekelijkse hoogmis.

• 2004: Plaatsing van de nieuwe, prachtige glas-in-loodramen.

Het kerkje vandaag de dag

Vandaag de dag is het Oude Kerkje een geliefde plek voor bijzondere diensten en huwelijken. In de nis boven de oude (nu dichtgemetselde) ingang waakt een stenen replica van de reliekbuste van St. Joannes de Doper over de bezoekers. Op zondagen klinken vaak de gezangen van de Schola vanaf het in 1999 gebouwde oksaal.